Ihlara Vadisi Yüzüğü

“Ey buraya girenler, bırakın bütün umutlarınızı…” Dante, ‘İlahi Komedya’da cehennemin kapısında bu yazıyı okur. Oysa Dante’den asırlar önce, Kapadokya’da bir kaya kilisesinin duvarına çoktan bir cehennem çizilmişti; hem de rüzgârın ve suyun oyduğu, cennet gibi bir vadinin içinde…

Ihlara Vadisi, Melendiz Çayı’nın volkanik tüfleri yararak açtığı derin bir kanyondur. Vadinin yamaçlarına asırlar boyunca onlarca kilise, şapel, keşiş hücresi oyuldu. Bizans döneminde Peristrema diye anılan bu vadi, dünyadan el etek çekmek isteyenlerin sığınağıydı.

Bu kiliselerden Yılanlı Kilise’nin duvarında o meşhur sahne durur: günahkârların yılanlar tarafından cezalandırıldığı bir cehennem tasviri… Freskleri seyredenler bir yandan ürperir, bir yandan da o çağın ressamlarının hayal gücüne hayran kalır. Dante’nin cehennemi sözcüklerle anlatmasından çok önce, Ihlara’nın keşişleri onu boyalarla anlatmıştı.

Fakat vadinin kendisi cehennemden çok cenneti andırır. Kanyonun dibinde, çayın kıyısı boyunca uzanan söğütler, kavaklar ve serin bir su sesi… Belisırma’da çayın kıyısında oturup o sesi dinleyen, yamaçlardaki oyuk pencerelerden kendisine bakan asırları hisseder. Çayın iki yakasını birleştiren küçük köprülerden geçerken ise taş basamaklar insanı bir kiliseden ötekine, bir asırdan ötekine taşır…

Bu kadraj Melendiz Çayı’nın açtığı kanyonu ve iki yanındaki yamaçları gümüşe işliyor. Dante’nin kapısından farklı olarak, bu vadiye girenler umutlarını bırakmaz; aksine, yanlarında götürür…