Kozan Kalesi Yüzüğü

Kozan’ın eski adı Sis’tir. Kulağa sisli, puslu bir kasaba gibi gelse de adın havayla pek de ilgisi olmasa gerek; zira bu kasabanın üzerindeki kayalık sırta çıktığınızda, açık bir günde Çukurova’nın ta uzaklarına kadar görebilirsiniz… Peki bu sisli adın ardında nasıl bir tarih saklı?

Sis, Kilikya Ermeni Krallığı’nın başkentiydi. Krallar bu kayalık sırtın üzerine surları, kuleleri ve saray yapılarıyla uzanan dev bir kale kurdular. Kale, sırtın kıvrımlarını takip ederek kilometrelerce uzanır ve Anadolu’nun en büyük kalelerinden biri sayılır. Surların üzerinde yürüyen biri her dönemeçte ovaya açılan başka bir manzarayla karşılaşır; kalenin neden bu sırtı seçtiği birkaç adımda anlaşılır. 14. yüzyılın sonlarında Memlukler şehri aldığında krallık da sona erdi; ama Sis, Kilikya Ermeni kilisesinin merkezi olarak yüzyıllarca önemini korudu.

Sonra Türkmen oymaklarının, Kozanoğulları’nın, yayla göçlerinin, dağ ile ova arasındaki o bitmek bilmeyen yolculukların asırları geldi. Kasabanın adı Kozan oldu, sırtın eteğine yeni evler, yeni çarşılar yayıldı… Ve bugün Kozan denince akla kaleden önce, belki de portakal bahçeleri gelir. Kışın ağaçlar turuncuya bürünür, bahar geldiğinde ise çiçek kokusu bütün ovayı sarar; bu kokunun içinde tarihin ağırlığını hatırlamak pek de kolay olmasa gerek…

Kalenin tepesine tırmananlar, surların arasından ovaya bakarken bir krallığın buradan nasıl yönetildiğini, düşman ordularının bu sırta nasıl baktığını düşünmeden edemez. Sisli bir ad, açık bir manzara ve sayısız asrın sessizliği…

Kasabanın üzerinde uzanan kayalık sırt ve eteğine yayılan yerleşim şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Sis dağıldığında, geriye kalan yalnızca taşın ve toprağın kendisi…