Uşak Kolyesi

Rönesans ressamlarının tablolarında masaların üzerine serilmiş, pencere pervazlarından sarkıtılmış, azizlerin ayaklarının altına döşenmiş o halıların nereden geldiğini hiç merak ettiniz mi? Lorenzo Lotto’nun, Hans Holbein’ın fırçasından çıkan bu desenlerin önemli bir bölümü, İç Ege platosunun ortasındaki bir şehrin ve çevresinin tezgâhlarında dokunmuştu: Uşak…

O kadar ki bugün sanat tarihçileri bu halıları, onları resmeden ressamların adlarıyla anar; “Lotto halısı”, “Holbein halısı” diye… Düşünsenize; Uşaklı bir dokumacının ilmek ilmek ördüğü desen, bir Avrupalı ressamın adıyla müzelerde anılıyor, dokumacının adını ise kimse bilmiyor. Tarih bazen ilmeği atanı değil, onu resmedeni hatırlar… Belki de bu yüzden bir Uşak halısına bakarken, desenin ardındaki o isimsiz eli de görmeye çalışmak gerekir.

Uşak’ın hafızasında başka hazineler de var. Halk arasında Karun Hazinesi denen Lidya eserleri, yurt dışına kaçırıldıktan yıllar sonra geri getirilip bu şehrin müzesine kavuştu; ama hazinenin en kıymetli parçalarından kanatlı denizatı broşu, müzeden çalınıp yerine sahtesi konunca ortalık bir kez daha karıştı. Neyse ki o da sonunda evine döndü… Şehir bir de Cumhuriyet’in ilk şeker fabrikalarından birine ev sahipliği yapmıştır; halının ardından tatlının da buradan başlaması, pek de tesadüf olmasa gerek.

Bu kadraj, şehrin yayıldığı platoyu ve onu çevreleyen yumuşak sırtları gümüşe işliyor. Tıpkı bir halının kenar suyu gibi; ortada şehir, çevresinde ilmek ilmek dokunmuş bir arazi…