Şırnak Yüzüğü

Bir şehrin adı onun hikâyesini anlatabilir mi? Şırnak’a gelenlere sık sık anlatılan bir rivayete göre şehrin adı “Şehr-i Nuh”tan, yani “Nuh’un şehri”nden gelir. Tufanın ardından Cudi’ye oturan gemiden inenlerin ilk yerleştiği yerlerden biri burası olmuş, zamanla bu ad dilden dile dolaşarak Şırnak’a dönüşmüştür… Bir dilbilimcinin bu açıklamaya ne diyeceğini bilemeyiz; ama bir hikâye olarak güzel olduğunu kabul etmek gerek.

Şırnak, Namaz Dağı’nın eteğinde, yaklaşık 1.400 metre yükseklikte kurulmuş bir şehirdir. Dağların arasına sığınmış bu yerleşim kışın sert, yazın serin geçen bir iklimi yaşar. Şehrin yukarısına tırmandıkça ova geride kalır, hava incelir, dağlar ise sanki bir adım daha yaklaşır. Etrafındaki sırtlar şehri bir kalenin surları gibi sarar; bu yüzden Şırnak, asırlar boyunca dağlarla birlikte yaşamayı öğrenmiş bir şehirdir.

1990’da il olan Şırnak idari açıdan genç bir şehir sayılır; ama yaslandığı dağlar, Cudi’den Gabar’a, bu toprakların en eski hikâyelerini taşır. Yaylalara çıkan sürüler, yamaçlardaki köyler, kışın karla kapanan yollar… Burada hayat dağın kurallarıyla yaşanır ve dağ, kurallarını pek değiştirmeye niyetli görünmez. Kış geldiğinde kar yolları kapattığı kadar evlerin arasındaki mesafeyi de kısaltır; komşuluk burada bir zorunluluk değil, bir sığınaktır.

Gelin, şehrin yukarı mahallelerinden birinde durup çevreye bakalım. Her yanda sırtlar, her sırtın ardında bir başka sırt… Şırnak’ı anlamak için belki de haritaya değil, bu sırtların ritmine bakmak gerekir; çünkü şehir kendini en iyi dağlarının diliyle anlatır.

Namaz Dağı’nın eteği ve şehrin yaslandığı yüksek sırtlar bu kadrajda gümüşün üzerinde yükseliyor. Nuh’un şehri mi, dağların şehri mi? Belki de ikisi birden…