Uzuncaburç Yüzüğü

Bir köye adını bir kule verebilir mi? Toroslar’ın serin yaylalarında, Silifke’nin kuzeyinde bir köy var ki cevabı taşa yazılı: Uzuncaburç. Köyün ortasında Hellenistik dönemden kalma, kat kat yükselen uzun bir burç durur ve köy adını asırlardır ondan alır… Peki bir kule, bu dağların arasında neyi gözetliyordu?

Bu topraklar antik çağda Olba diye bilinirdi ve Olba’yı yöneten aileler hem kral hem de Zeus Olbios’un başrahibiydi. Kendilerini Teukros’un soyuna bağlayan bu rahip-krallar, tanrının adına hüküm sürer, tanrının adına vergi toplardı… Tanrı ile kralın aynı kapıdan çıktığı bir yerde, sanırım itiraz edecek pek fazla kişi de bulunmasa gerek.

Zeus Olbios Tapınağı, MÖ 3. yüzyılın başlarında Seleukoslar döneminde yapıldı ve Anadolu’daki en eski Korint düzenli tapınaklardan biri sayılır. Sütunlarının çoğu bugün hâlâ ayaktadır; Bizans döneminde kiliseye çevrilmesi, belki de onların bu kadar uzun yaşamasını sağladı. Roma döneminde şehrin adı Diocaesarea oldu; yani hem Zeus’un hem de Sezar’ın şehri… Tyche tapınağının granit sütunları, anıtsal şehir kapısı, tiyatrosu ve taş döşeli caddesiyle Diocaesarea, dağın ortasında ansızın karşınıza çıkan bir hayal gibidir.

Bugün yaylaya çıkanlar, çam kokulu rüzgârın arasında bu sütunlara bakarken, iki bin yılı aşkın bir süredir aynı rüzgârın aynı taşlara çarptığını düşünmeden edemez. Uzun burcun gölgesi yine uzuyor, yine kısalıyor; yalnızca gözetlediği dünya değişiyor… Köylülerin tarla kıyısında bir sütun başlığına, bahçe duvarında bir yazıt parçasına rastlaması da burada pek de şaşırtıcı sayılmaz.

Toros yaylasının kıvrımları, antik şehrin kurulduğu sırt ve çevresindeki derin vadiler şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Bir zamanlar bir köye adını veren o uzun burç gibi; zamana dimdik…