Mor Gabriel Yüzüğü

Tur Abdin, Süryanicede “Tanrı’ya kulluk edenlerin dağı” anlamına gelir. Bir coğrafyaya böyle bir ad verildiğinde, orada yaşanan hayatın da bu adın ağırlığını taşıması beklenir… Peki bir manastır bin altı yüz yılı aşkın bir süre boyunca bu ağırlığı nasıl taşır? Mor Gabriel’e bakınca cevabın sabır olduğunu anlıyoruz.

Mor Gabriel Manastırı, MS 397 yılında Mor Şmuel ve öğrencisi Mor Şemun tarafından kuruldu. Bugün de hâlâ faal olan bu manastır dünyanın en eski Süryani Ortodoks manastırlarından biri kabul edilir ve Tur Abdin Metropolitliği’nin merkezidir. Kalın taş duvarları, kubbeli mekânları ve asırlık mozaikleriyle, zamanın dışında yaşayan bir ada gibidir… Ana kilisedeki mozaiklerin 6. yüzyıldan kaldığı düşünülür; yani bu taşlar, İstanbul’daki Ayasofya’nın kubbesiyle hemen hemen yaşıttır.

Manastırın adını aldığı Mor Gabriel, 7. yüzyılda yaşamış ve burada başrahiplik yapmış bir azizdir; rivayete göre onun bilgeliği manastırın ününü bütün Tur Abdin’e yaymıştır. Asırlar boyunca manastırda el yazmaları çoğaltılmış, keşişler burada okumuş, yazmış, dua etmiştir. Yani bu taş duvarlar bir inancın olduğu kadar bir bilginin de kalesidir; aralarında fısıldanan sayısız dua, asırlar sonra bile taşa sinmiş gibidir.

Gelin, manastırın avlusunda bir an durup dinleyelim. Rüzgâr, platonun kuru çalılarının arasından geçerken belki de bin altı yüz yıldır okunan duaların yankısını taşıyor. Çağlar değişti, imparatorluklar geldi geçti; Mor Gabriel ise aynı yerde, aynı sabırla durmaya devam etti…

Tur Abdin platosunun sade ve geniş kıvrımları bu kadrajda gümüşün sükûnetine emanet ediliyor. Kulluk edenlerin dağı… Belki de sabrın en güzel tanımı, bir platonun sessizliğinde saklıdır.