Foça Yüzüğü

Marsilya’nın bir İzmir kasabasının kızı olduğunu biliyor muydunuz? Kulağa pek inandırıcı gelmese de tarih bunu açıkça yazar: Fransa’nın bu büyük liman şehrini MÖ 600 civarında, bugünkü Foça’dan, yani antik Phokaia’dan yola çıkan denizciler kurmuştu. Herodot’a göre Phokaialılar, Yunanlılar arasında uzak denizlere açılan ilk kavimdi; Adriyatik’e, İtalya kıyılarına ve İspanya’ya ilk onlar ulaşmıştı… Marsilya’ya bugün bile “Foçalıların şehri” denmesi bundandır.

Fakat bu cesur denizcilerin en unutulmaz hikâyesi bir vedadır. Persler şehri kuşattığında Phokaialılar gemilerine binip yurtlarını bırakmaya karar verdiler; ayrılmadan önce denize bir demir kütlesi atıp, o demir suyun yüzüne çıkana dek bir daha geri dönmemeye ant içtiler. Anlatıldığına göre yolun ortasında halkın yarısı memleket özlemine dayanamayıp yeminini bozdu ve Foça’ya geri döndü… Onları pek de suçlayamayız; bu kıyıya bakıp da geri dönmemek gerçekten zor olsa gerek.

Şehrin adının, denizdeki komşularına, foklara verilen eski addan geldiği söylenir. Bugün bile Akdeniz fokları Siren kayalıklarının kovuklarında yaşamaya devam ediyor. O kayalıklara adını veren Sirenler ise Homeros’un anlattığı, şarkılarıyla denizcileri kendilerine çeken o gizemli varlıklardır; rivayete göre Odysseus’un gemisi de bu sularda dolaşmıştı. Kıyıdaki Beşkapılar Kalesi ise asırlardır aynı soruyu sorar gibi denize bakar: kim gidecek, kim geri dönecek? Denizciler, tüccarlar, balıkçılar… Hepsi bir gün buradan yelken açtı; çoğu da bir gün yine bu kıyıya döndü.

Fokların koyları, Siren kayalıkları ve Beşkapılar’ın oturduğu kıyı şimdi gümüşe işleniyor. Denize attıkları demirin yüzeye çıkmasını bekleyen Phokaialılar gibi, siz de bu kıyıyı hep yanınızda taşımak isteyebilirsiniz…