Bayburt Kalesi Yüzüğü

Dede Korkut’un anlattığına göre Bamsı Beyrek, düğün gecesi baskına uğrayıp tutsak düşmüş ve tam on altı yıl Bayburt Hisarı’nda esir kalmıştı. Sevdiği Banu Çiçek onu beklerken, obasında öldüğüne inanılırken, Beyrek bu surların ardında her gün obasının yolunu gözlemişti… Peki on altı yıl bir insanı bekletecek kadar sağlam bir kale neye benzer?

Bayburt Kalesi, Çoruh’un kıyısındaki kasabanın üstünde, uzun bir kayalık sırt boyunca uzanır. Anadolu’nun en büyük kalelerinden biri sayılan bu yapı, asırlar boyunca pek çok el değiştirdi; Bizans, Saltuklular, Selçuklular, Osmanlılar… Her biri surlara kendi taşını ekledi, kendi izini bıraktı. Surların uzunluğu ve kulelerinin çokluğu, kalenin bir zamanlar ne kadar kalabalık bir hayata ev sahipliği yaptığını düşündürür. Kale, Karadeniz’i Doğu Anadolu’ya bağlayan yolların kavşağında, bir bekçi gibi durdu.

Bayburtlular Dede Korkut’u kendi hemşehrileri sayar; yakınlardaki bir türbenin ona ait olduğuna inanılır ve onun adına şenlikler düzenlenir. Tarihçiler bu konuda ne derse desin, Beyrek’in hikâyesi bu surların gölgesinde yaşamaya devam eder; Dede Korkut’un boyları, bu topraklarda hâlâ bir düğünde, bir ocak başında anlatılır. Çoruh ise henüz genç bir nehir olarak kalenin dibinden akar; kanyonlara, barajlara, denize daha çok uzaktır…

Aslına bakarsak Beyrek’in hikâyesi, bir kaleden çok bir bekleyişin hikâyesidir. Surlar onu tutmuş, ama umudunu tutamamıştır; on altı yılın sonunda o, bir ozan kılığında obasına dönecek, düğününü yeniden kuracaktır…

Bu kadraj kalenin üzerinde uzandığı kayalık sırtı, Çoruh’un kıyısındaki kasabayı ve çevresindeki çıplak tepeleri gümüşe işliyor. On altı yıl bekleyen bir kahraman, asırlarca bekleyen bir kale ve hâlâ akan bir nehir…