Kemer & Phaselis Yüzüğü

Bir şehrin toprağının bedeli ne olabilir? Altın, gümüş, bir kralın mührü… Rivayete göre Phaselis’in bedeli bir miktar tuzlu balıktı! Anlatılana göre Rodos’tan gelen kolonistlerin önderi Lakios, bu burnu Kylabras adında bir çobandan tuzlu balık karşılığında satın almış; Phaselisliler de bu pazarlığın hatırasına, yüzyıllar boyunca çobanın anısına tuzlu balık sunmayı sürdürmüşlerdi… Tarihte bundan daha kârlı bir pazarlık yapıldığını pek sanmıyoruz.

Phaselis, çam ormanına gömülü bir burnun üzerine kurulmuştu ve tam üç limanı vardı: rüzgâr hangi yönden eserse essin, gemilerin sığınacağı bir koy mutlaka bulunurdu. Limanları birbirine bağlayan ana caddede yürürken iki yanda hamamların, agoranın, dükkânların kalıntıları sıralanır; çamların gölgesi taşlara düşer, deniz ise caddenin iki ucunda birden parlar…

Büyük İskender de Anadolu seferinde bu şehre uğramıştı. Plutarkhos’un anlattığına göre İskender, bir akşam yemeğinin ardından, biraz da şarabın verdiği neşeyle, agorada duran Phaselisli filozof Theodektes’in heykelini çiçeklerle taçlandırmaya gitmişti; ikisinin de Aristoteles’ten ders almış olmasının hatırına… Bir cihan fatihinin bir şehri kılıçla değil çiçekle selamladığı pek az hadiseden biri olsa gerek.

Phaselis’in kuzeyinde, Beydağları’nın ormanlık eteğine sokulmuş Kemer uzanır; dağlar burada denize o kadar yakındır ki kıyıdaki bir çakıl taşından zirvelere kadar tek bir bakış yetişir.

Kylabras bugün görse pazarlığından pişman olur muydu, bilinmez… Phaselis’in üç limanlı burnu, Kemer’in kıyısı ve arkada yükselen Beydağları’nın sırtları şimdi gümüşe işleniyor; bir avuç tuzlu balığa verilen toprağın bütün kıvrımlarıyla…