Side & Manavgat Yüzüğü

Bir şehrin adı bir meyve olabilir mi? Side’ninki olabilir. Anadolu’nun eski dillerinden birinde “side”, nar demektir; şehrin sikkelerinde de bu yüzden bir nar taşınırdı… Peki bir narın içindeki taneler gibi, bu kadar çok hikâyeyi tek bir yarımadaya kim sığdırmıştı?

Tarih, Side’ye her zaman nazik davranmadı; Side de tarihe. Strabon’un anlattığına göre Kilikyalı korsanlar tutsaklarını Side’nin pazarlarında satarlardı; şehrin zenginliğinin bir kısmı, pek de gurur duyulacak olmayan bu ticaretten geliyordu… Ama aynı şehir, sonraki asırlarda Pamphylia kıyısının en görkemli limanlarından biri oldu: dev bir tiyatro, sütunlu caddeler, agoralar ve denizin kıyısında yükselen tapınaklar…

Bunların en ünlüsü, yarımadanın ucundaki Apollon Tapınağı’dır. Yeniden ayağa kaldırılan sütunları, gün batarken denize doğru uzun gölgeler düşürür; rivayete göre Antonius ile Kleopatra’nın buluştukları kıyılardan biri de burasıydı. Rivayetin doğru olup olmadığını bilemiyoruz; ama o gün batımını gören herkes, iki âşığın buluşmak için daha iyi bir yer seçemeyeceğini kabul eder…

Yarımadanın doğusunda, eskilerin Melas dediği Manavgat Irmağı kıvrılarak denize ulaşır. Irmak, kasabaya varmadan önce geniş ama alçak bir şelaleden dökülür; köpüklü su, kayaların arasından çağlayarak yazın serinliğini bütün ovaya dağıtır. Temmuz sıcağında şelalenin kıyısına oturup ayaklarını o serin suya uzatanlar, suyun sesinin bütün yorgunluğu nasıl alıp götürdüğünü iyi bilir…

Bir narın taneleri gibi… Bu kadraj; Side’nin denize uzanan yarımadasını, Manavgat Irmağı’nın aktığı ovayı ve kıyının yumuşak çizgisini avuç içi kadar gümüşe sığdırıyor.