Afyon Kalesi Yüzüğü

Bir şehir, adındaki rengi nasıl olur da unutur? Asırlar boyunca Karahisar, yani “kara kale” diye anılan bu şehir, ovanın ortasından birdenbire yükselen o koyu renkli kayanın adını taşıyordu. Sonra adının önüne, çevresindeki tarlalarda yetişen haşhaştan gelen bir sözcük eklendi: Afyon. Bugün ise çoğumuz şehre yalnızca Afyon deyip geçiyoruz; kara kale, adının gölgesinde kaldı…

Oysa kale hâlâ yerinde duruyor. Ovanın ortasında 226 metre yükselen bu volkanik kaya, tarih boyunca kimin eline geçtiyse ona bölgenin anahtarını verdi. Zirvesindeki burçlar asırlar boyunca yıkıldı, onarıldı, yeniden örüldü; kaleye tırmanan yüzlerce basamak ise bugün nefes nefese kalan ziyaretçilere o anahtarın ne kadar pahalıya kazanıldığını hatırlatır… Tepeye varanlara bütün ova bir halı gibi serilir.

Kalenin eteğindeki eski şehir ise ayrı bir dünyadır. Dar sokaklar, cumbalı Afyon evleri, mevlevihanenin sessiz avlusu… Ve elbette mutfak; kaymağı, sucuğu, lokumuyla bu şehir tarihini yalnızca taşlara değil sofralara da yazmıştır. Kale tepesinden inip de bir tabak kaymaklı ekmek kadayıfıyla karşılaşan birinin yorgunluğunu hatırlaması pek de mümkün olmasa gerek.

Şehrin hafızasında bir de 27 Ağustos 1922 sabahı var: Büyük Taarruz’un ikinci günü Afyon kurtuluşuna kavuştu. O günden bu yana kale, ovaya yalnızca bir bekçi olarak değil, bir hatıranın tanığı olarak da bakıyor…

Bu kadraj, ovanın ortasından yükselen kayayı ve eteğine yayılan eski şehri gümüşün üzerinde yükseltiyor. Adı ister Karahisar olsun ister Afyon; kara kale, şimdi gümüş rengine bürünüyor…