Samsun Kolyesi

“1335 senesi Mayısının 19’uncu günü Samsun’a çıktım.” Nutuk bu sade cümleyle başlar. Ne bir süsleme ne bir abartı; yalnızca bir tarih, bir şehir ve bir fiil… Peki tarihin en önemli cümlelerinden biri neden bu kadar sade kurulmuştu? Belki de o gün Samsun’a çıkan kişi, asıl hikâyenin anlatılarak değil yaşanarak yazılacağını biliyordu.

19 Mayıs 1919 sabahı Bandırma Vapuru Samsun’a yanaştığında, Dokuzuncu Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa Tütün İskelesi’nden karaya adım attı. Millî Mücadele’nin takvimi o gün başladı ve Samsun, bu takvimin ilk sayfası oldu…

Ama Samsun’un tarihi o sabahtan çok daha eskidir. Antik çağda Amisos adıyla anılan kent, Karadeniz’in önemli limanlarından biriydi. Şehre tepeden bakan Amisos Tepesi’ndeki tümülüsler, burada yaşamış kadim insanların izlerini taşır. Efsanevi Amazon kadın savaşçılarının da bu kıyılarda yaşadığı anlatılır; tarih ile efsane burada da her zamanki gibi el ele verir… Tepede yapılan kazılarda ortaya çıkarılan altın takılar ise kentin antik çağdaki zenginliğini gözler önüne serer; toprak, burada da sakladıklarını ancak sabırla arayanlara göstermiştir.

Bugün Samsun, körfezin kıyısına yayılmış büyük bir şehir. Limanında gemiler, sahilinde yürüyüşçüler, tepelerinde yeni mahalleler… Kıyıda demirli duran Bandırma Vapuru’nun bir benzeri ise her gün o sabahı hatırlatmaya devam eder; geçip gidenlerin çoğu bir an durup ona bakar. Bir zamanlar limanından tütün yüklü gemilerin kalktığı şehir, bugün de yüzünü aynı denize dönmüş, yeni yolculukları bekliyor…

Bu kadraj, körfezi, limanı ve Amisos Tepesi’nden şehre inen sırtları gümüşün üzerinde yükseltiyor. Sade bir cümle, bir tarih, bir kıyı… Hepsi burada, aynı kıvrımlarda…