Kerkenes Yüzüğü

Herodot’un anlattığına göre Lidya Kralı Kroisos, Perslerle savaşa girmeden önce Delfi kâhinine danışmış ve şu cevabı almıştı: Eğer Perslere savaş açarsa, büyük bir imparatorluğu yıkacaktı. Kroisos bu kehanete pek sevindi; ne de olsa yıkılacak olan Pers İmparatorluğu olmalıydı… Byzas’a “körler ülkesinin karşısına” yerleşmesini söyleyen o meşhur kâhinlerin iki anlamlı cevaplarını hatırlayanlar, hikâyenin sonunu şimdiden tahmin ediyordur.

Kroisos, Kızılırmak’ı, yani o zamanki adıyla Halys’i geçti ve Kapadokya’ya girdi. Herodot, Kroisos’un burada Pteria adında güçlü bir şehri ele geçirdiğini ve halkını köle yaptığını anlatır. Pteria’nın tam olarak neresi olduğu uzun zaman bir sır olarak kaldı… Bugün pek çok araştırmacı, bu sırrın cevabının Yozgat’taki Kerkenes Dağı’nın tepesinde olduğunu düşünüyor.

Kerkenes, Demir Çağı’nın dev bir dağ şehriydi. Yaklaşık yedi kilometrelik surlarla çevrili, yaklaşık iki buçuk kilometrekarelik bir alana yayılan bu şehir, milattan önce yedinci yüzyılın sonlarında kurulmuş ve altıncı yüzyılın ortalarında büyük bir yangınla yok olmuştu. Tarihler, Kroisos’un seferiyle şaşırtıcı biçimde örtüşür… Kazılarda ortaya çıkan yanık katmanlar, çökmüş duvarlar, terk edilmiş evler; hepsi, bir sabah ansızın sona eren bir hayatın izlerini taşıyor.

Peki kehanet ne oldu? Kroisos büyük bir imparatorluğu gerçekten yıktı; ama yıkılan kendi imparatorluğuydu. Pers Kralı Kyros’un karşı saldırısıyla Lidya çöktü… Bu kadraj, Kerkenes Dağı’nın surlu platosunu gümüşe taşıyor. Kâhinler hep iki anlamlı konuşur; dağlar ise tek bir şey söyler: burada bir zamanlar bir şehir vardı…