Tillo Yüzüğü

“Hak şerleri hayreyler / Zannetme ki gayreyler / Ârif anı seyreyler / Mevlâ görelim n’eyler / N’eylerse güzel eyler…” Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın bu dizeleri, Anadolu’da neredeyse herkesin bir yerden duyduğu bir teslimiyet şarkısıdır. Peki bu dizeleri yazan bilge, ömrünün bir kısmını geçirdiği küçük bir kasabada güneşe nasıl bir iş yaptırmıştı? Tillo’ya gelin, birlikte görelim…

Tillo, Siirt’in hemen yakınında, bir tepenin yamacına kurulmuş küçük bir kasabadır; ama bilgelerin kasabası diye anılacak kadar büyük bir hafızası vardır. Dar sokaklarında dolaşırken sık sık türbelere rastlarsınız; Tillo, âlimlerin ve evliyaların toprağı olarak bilinir. İbrahim Hakkı burada hocası İsmail Fakirullah’ın yanında yetişmiş, onun vefatından sonra da hocasının türbesinin yakınına ilginç bir yapı inşa ettirmişti…

Bu yapı bir ışık oyunu için tasarlanmıştı. Her yıl 21 Mart ve 23 Eylül’de, gece ile gündüzün eşitlendiği günlerde, güneş ışığı yapının penceresinden süzülerek doğrudan Fakirullah’ın sandukasına düşer. Bu anı görmek için Tillo’ya gelenler, güneşin bir bilgeyi selamlamak için tam zamanında içeri girdiğini seyreder… Gökbilimi, geometriyi ve sevgiyi aynı pencereye sığdırabilmek, her ustanın harcı olmasa gerek.

İbrahim Hakkı, ‘Marifetname’ adlı büyük eserinde gökyüzünü, yeryüzünü, insanın bedenini ve ruhunu anlatmaya çalışmıştı. Bir bilgenin kitabında evreni, penceresinde ise güneşi aynı özenle ölçmesi… O ışığın düştüğü anı düşünelim: sessiz bir türbe, eşitlenmiş bir gün ve tam zamanında gelen bir misafir. Ne de olsa bilgelik yalnızca yazmak değil, beklemeyi de bilmektir.

Tillo’nun yaslandığı tepe ve Siirt’e bakan sırtlar bu kadrajda gümüşün üzerinde yükseliyor. Mevlâ görelim n’eyler; n’eylerse güzel eyler…