Sagalassos Yüzüğü

İki bin yıl önce yapılmış bir çeşmeden bugün yeniden su akabilir mi? Kulağa bir masal gibi gelse de Akdağ’ın bin beş yüz metresinde, bulutlara yakın bir dağ şehrinde bu masal gerçek oldu…

Sagalassos, Pisidya’nın en önemli şehirlerinden biriydi. MÖ 333’te Büyük İskender, Termessos önünde vakit kaybetmemeye karar verip kuzeye yöneldiğinde bu şehri aldı; ama Sagalassos yenilgiyi bir son değil, bir başlangıç saydı. Roma döneminde görkemli yapılarla doldu; tiyatrosu, agoraları, hamamları ve heykelleriyle dağın yamacına kurulmuş bir taş şehir oldu. Sonra büyük depremler geldi ve şehir terk edildi; taşlar asırlarca toprağın altında sessizce bekledi…

Uzun yıllardır süren kazılar bu sessizliği bozdu. Toprağın altından dev bir Hadrianus heykelinin başı, imparatorların, tanrıların yüzleri çıktı. Ama belki de en unutulmaz an, Antoninler Çeşmesi’nin yeniden ayağa kaldırılıp içinden yeniden su akmaya başladığı andı. Asırlardır susan bir çeşmenin yeniden şırıldaması, taşların sonunda konuşmaya karar vermesi gibidir; gelin, bir an için o sesi dinleyelim…

Şehrin aşağısında Ağlasun kasabası uzanır; yukarıda Akdağ’ın çıplak kayalıkları yükselir. Tiyatronun en üst sırasından bakınca vadiler, ovalar ve uzaktaki dağlar bir harita gibi serilir; Sagalassosluların bu manzarayı her gün izlediğini düşününce, şehrin neden bu kadar yükseğe kurulduğunu anlamak hiç de zor değildir.

İki bin yıllık bir çeşme yeniden akıyorsa, taşların hafızası hâlâ canlıdır. Bu kadraj; Akdağ’ın yamacını, şehrin tutunduğu sırtları ve Ağlasun’a inen vadiyi avuç içi kadar gümüşe sığdırıyor…