Belen Geçidi Yüzüğü

Bir dağ, koca bir orduyu yanıltabilir mi? MÖ 333 sonbaharında Büyük İskender, ordusuyla Amanos Dağları’nın güneyindeki Suriye Kapıları’na, bugünkü Belen Geçidi’ne doğru ilerliyordu. O sırada Pers kralı Dareios, kuzeydeki bir başka geçitten dağları aşarak İskender’in arkasına düştü. Haberi alan İskender geri döndü ve iki ordu İssos’ta karşılaştı… Dağların iki yanında birbirini arayan iki kral; tarih bazen bir geçidin hangi tarafında durduğunuzla yazılır.

Suriye Kapıları, antik çağdan beri Anadolu ile Suriye arasındaki en önemli yollardan biriydi. Kervanlar, hacılar, ordular, elçiler… Hepsi bu dar geçitten geçti. Yol hem dik hem de tehlikeliydi; bu yüzden 16. yüzyılda, Kanuni Sultan Süleyman döneminde, geçidin başına yolcuları korumak ve ağırlamak için bir han, bir hamam ve bir cami yaptırıldı. Belen kasabası da bu yapıların etrafında büyüdü.

Belen’in havası ve suyu asırlardır övülür; yazın serin rüzgârı, kışın sisle kaplanan yamaçları… Geçitten geçen rüzgârın kimseye yol vermediği söylenir; ama anlaşılan o ki bu rüzgâr, dağın öbür yanındaki sıcaktan kaçanlara pek de kötü gelmiyor…

Bugün geçidin içinden geçen yol, eski kervan yolunun izini neredeyse birebir takip eder. Araçlar kıvrıla kıvrıla tırmanırken belki çoğumuz fark etmeyiz; ama İskender’in, Dareios’un, kervanların ve hacıların izleri hâlâ bu yolun altında bir yerlerde… Yorgun hayvanların Belen’in pınarlarında suya kandığı, yolcuların hanın avlusunda soluklandığı günlerin sesi, bugün de eski taşlarda yankılanıyor gibidir.

Geçidin derin çukuru, Amanosların iki yanda yükselen sırtları ve Belen kasabasının tutunduğu yamaç şimdi gümüşün üzerinde. Bir orduyu yanıltan dağ, bu kez avucunuzun içinde…