Alacahöyük Yüzüğü

1935 yılında Çorum’un küçük bir köyünde başlayan bir kazı, genç Cumhuriyet’in kendi toprağının hafızasına kendi eliyle dokunmasıydı. Remzi Oğuz Arık ve Hamit Zübeyr Koşay’ın yönettiği Alacahöyük kazıları, Türk arkeologların gerçekleştirdiği ilk kazılardan biri olarak tarihe geçti; Atatürk’ün de bu kazılarla yakından ilgilendiği bilinir… Peki toprağın altından ne çıkmıştı?

Hitit uygarlığının şafağına uzanan kral mezarları ve bu mezarlarda, bronzdan dökülmüş, geyik ve boğa figürleri taşıyan güneş kursları… Dört bin yılı aşkın bir süre toprağın altında bekleyen bu eserlerden biri, sonradan “Hitit Güneşi” diye anılacak ve Ankara’nın simgelerinden biri olacaktı. Bugün Sıhhiye’deki anıtın önünden geçen pek çok kişi, o güneşin Alacahöyük’ten doğduğunu bilmez…

Höyüğün girişinde ise Sfenksli Kapı durur. İki yanında taştan yontulmuş sfenkslerin beklediği bu kapı, Hitit döneminde şehrin girişini koruyordu. Kapının yanındaki kabartmalarda tanrılara sunu yapan kral ve kraliçe, müzisyenler, akrobatlar, hayvanlar… Taşa işlenmiş bir bayram sahnesi, binlerce yıldır aynı sessiz neşeyle sürüp gider. Kabartmalardan birinde bir akrobat bir merdivene tırmanırken tasvir edilmiştir; binlerce yıl önce yaşamış bir ustanın, bir bayram gününün neşesini taşa işlemeye değer bulması ne kadar insanca…

Alacahöyük, bir höyüğün ne demek olduğunu da hatırlatır: katman katman üst üste binmiş hayatlar. Her çağ bir öncekinin üzerine kurulmuş, her yıkım yeni bir başlangıcın temeli olmuştur; toprağın altı, tarihin tozlu sayfalarının üst üste yığıldığı bir kütüphane gibidir… Her katman, bir önceki hayatın üzerine örtülmüş bir yorgan gibidir.

Höyük ve çevresindeki yumuşak tepeler şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Bir zamanlar toprağın altından doğan güneş, şimdi gümüşte parlıyor…