Tuz Mağarası Yüzüğü

“Tuz ekmek hakkı” deriz; birinin sofrasında tuz ve ekmek yemiş olmayı ona vefa borcu saymak… Peki sofralarımızı asırlardır tuzlayan o tuzun bir kısmının, Çankırı’nın tepelerinin altındaki bir mağaradan çıktığını biliyor muydunuz?

Çankırı’nın tuzu binlerce yıldır bu tepelerin derinliklerinden çıkarılır. Hititlerden beri işletildiği anlatılan mağarada tuz kayaları oyularak koca galeriler açılmış; bugün bu galerilerde yürüyenler, kristal parıltılı duvarların arasında adeta bir tuz sarayında dolaştığını hisseder. Mağaranın havasının nefes darlığı çekenlere iyi geldiğine de inanılır.

Tuzun insanlık tarihindeki yeri sofralardan çok daha büyüktür. Eskiden yiyecekler tuzla saklanır, kervanlar tuz taşır, tuz yolları üzerinde şehirler kurulurdu. Hatta Romalı askerlere tuz alsınlar diye para verildiği, ‘salary’ sözcüğünün de buradan geldiği anlatılır; gerçi dilciler bu hikâyeye pek ikna olmuş değil… Yine de tuzun bir zamanlar bir servet sayıldığı kesin.

Mağaranın üstündeki tepeler ise çıplak ve sade uzanır; bitki örtüsünün az olduğu bu yamaçlar, sanki yerin altındaki hazineyi saklamak ister gibi ses çıkarmaz. Dışarıdan bakan için sıradan bir bozkır tepesi; içeriden bakan için ise binlerce yıllık bir hazine…

Bu kadraj mağaranın altında yattığı çıplak tepeleri ve çevresindeki vadileri gümüşe işliyor. Tuz ekmek hakkı gibi, bazı toprakların da insanın üzerinde bir hakkı vardır…