Kibyra Yüzüğü

Strabon, Kibyra halkının dört dil konuştuğunu yazar: Pisidya dili, Solym dili, Grekçe ve Lidya dili… Peki dört dilin aynı sokaklarda yankılandığı bir dağ şehrinde, insanlar birbirini nasıl anlardı?

Belki de pazarda, tiyatroda ve stadyumda. Gölhisar’ın üstündeki yamaca kurulan Kibyra, bir zamanlar çevresindeki şehirlerle birlikte dört şehirlik bir birliğin başını çekiyordu; yani bu şehir, farklı dillerin ve halkların bir arada yaşamayı öğrendiği bir yerdi. MS 1. yüzyılda büyük bir depremle yıkıldığında Roma İmparatoru Tiberius’un yardımıyla yeniden ayağa kalktı; şehir de bu iyiliğin karşılığında bir süre imparatorun adını taşıdı…

Kibyra’nın en şaşırtıcı hazinesi, odeonunun zemininde saklıdır: yılan saçlarıyla bakanı taşa çeviren Medusa’nın mozaiği. Medusa’yı pek çoğumuz İstanbul’un sarnıcında, ters dönmüş bir sütunun dibinde hatırlarız; burada ise yüzü göğe dönük, taşların arasından bize bakar… Neyse ki bu kez bakanlar taşa dönmüyor; en azından şimdiye kadar öyle bir hadise kayda geçmedi.

Şehrin stadyumu, yamaca yaslanmış uzun oturma sıralarıyla ovaya bakar; aşağıda Gölhisar’ın küçük gölü parlar, uzakta dağlar sıralanır. Stadyumda koşan atletlere tribünlerin hangi dilde tezahürat yaptığını bilemeyiz; ama alkışın her dilde aynı çıktığını tahmin etmek zor olmasa gerek… Dört dilin konuşulduğu bu şehrin taşları bugün tek bir dille konuşur: sessizliğin diliyle.

Bu kadraj; Kibyra’nın tutunduğu yamacı, Gölhisar’a inen sırtları ve çevresindeki tepeleri gümüşe taşıyor. Dört dilin yankılandığı toprağın kıvrımları, şimdi tek bir dilde: gümüşün dilinde…