Ayvalık & Cunda Yüzüğü

Bir şehrin adı iki dilde aynı meyveyi anlatabilir mi? Ayvalık’ın Rumca adı Kidonyes’ti ve bu ad da, tıpkı Türkçesi gibi, ayva ağaçlarından gelir… İki ayrı dil, iki ayrı halk, aynı meyveyi görüp aynı adı koymuş; belki de bu kıyıların kaderini anlatan en küçük ama en manidar ayrıntı budur.

Zeytinlik tepeler, taş evler, sabun ve zeytinyağı kokan sokaklar… Ayvalık asırlarca zeytinin şehri oldu. 1923’teki nüfus mübadelesiyle bu evlerin sahipleri değişti; buradaki Rum ahali Ege’nin karşı kıyısına giderken, Girit’ten ve Midilli’den gelen aileler aynı evlere yerleşti. Bir halkın bıraktığı kapıyı başka bir halk açtı; zeytin ağaçları ise kimin bahçesinde olduklarına aldırmadan meyve vermeye devam etti… Şehrin sokaklarında hâlâ eski zeytinyağı fabrikalarının yüksek bacaları yükselir; bir kısmı bugün başka işlere hizmet etse de, taş duvarları asırlık yağ kokusunu unutmuş değildir.

Karşıdaki Cunda Adası bugün Alibey Adası adıyla da anılır; adını, Kurtuluş Savaşı’nın ilk direnişlerinden birini bu cephede başlatan Ali Bey’den, yani Ali Çetinkaya’dan alır. Adanın taş evleri, eski kilisesi Taksiyarhis ve akşamüstü balıkçıların dönüşü… Cunda’yı karaya bağlayan yol iki kıyıyı birleştirirken, deniz de etrafında irili ufaklı adacıklarla bir takımada kurar; sanki kıyı, denize doğru birkaç adım daha atmak istemiş de cesaret edememiş gibi. Akşamüstü Cunda’nın rıhtımında oturanlar, balıkçı teknelerinin dönüşünü ve karşı kıyıda birer birer yanan ışıkları seyreder.

Bu kadraj zeytinlik tepeleri, Ayvalık’ın kıyısını ve Cunda Adası’nın dolandığı takımadaları gümüşe işliyor. İki dilde aynı meyvenin adını taşıyan bir şehir, şimdi üçüncü bir dilde, gümüşün sessiz dilinde anlatılıyor…