Merzifon & Tavşan Dağı Yüzüğü

1683 yazında Osmanlı ordusu Viyana önlerindeydi. Ordunun başında Merzifon’da doğup büyümüş bir sadrazam vardı: Merzifonlu Kara Mustafa Paşa… Peki bir kasabanın çocuğu, tarihin en büyük kuşatmalarından birinin komutanı nasıl oldu?

Kara Mustafa Paşa, Köprülü ailesinin yanında yetişmiş, devlet kademelerinde hızla yükselmiş, hırslı bir devlet adamıydı. Viyana’yı almak onun en büyük hayaliydi; ama kuşatma başarısızlıkla sonuçlandı ve bu yenilgi, Osmanlı’nın Avrupa’daki geri çekilişinin başlangıcı sayıldı. Kuşatma iki ay kadar sürmüş, şehrin surları zorlanmış, ama son anda yetişen yardım ordusu savaşın kaderini değiştirmişti. Paşa da bu hayalin bedelini canıyla ödedi; aynı yılın sonunda Belgrad’da idam edildi…

Tarih bazen bir kişinin hayallerini bir kasabanın adına ekler. Merzifon bugün hâlâ onunla birlikte anılır; kasabanın ortasındaki külliyesi, paşanın memleketine bıraktığı bir hatıradır. Başarı ile başarısızlık arasındaki çizginin ne kadar ince olduğunu hatırlatan bir hatıra… Caminin avlusunda oturan biri, paşanın çocukluğunda koştuğu sokakları hayal edebilir; tarih ne kadar büyük olursa olsun, bir çocukluğun sokaklarında başlar… Merzifon da o çocukluğun ilk sayfasıdır.

Merzifon’un kuzeyinde ise Tavşan Dağı yükselir. Ovanın üzerinde bir set gibi uzanan bu dağ, ormanlık yamaçlarıyla kasabanın arkasını korur gibidir. Adının nereden geldiğini kesin olarak bilmesek de, bu yamaçlarda tavşanların eksik olmadığını tahmin etmek zor değil… Dağın yamaçlarından bakıldığında ovanın buğday tarlaları, köyleri ve uzakta Amasya’ya doğru uzanan tepeler görünür; ova, dağın gölgesinde huzurla uzanır.

Merzifon ovası ve kuzeyinde yükselen Tavşan Dağı’nın sırtları şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Viyana önlerinde yarım kalan bir hayal; ama memleketi, hâlâ aynı dağın gölgesinde…