Cudi Dağı Kolyesi

“Beşikler vermişim Nuh’a / Salıncaklar, hamaklar, / Havva Ana’n dünkü çocuk sayılır, / Anadolu’yum ben, / Tanıdın mı?” der Diyarbakırlı şair Ahmed Arif, ‘Anadolu’ isimli şiirinde. Nuh’a beşik veren bir toprağı düşününce insanın aklına ister istemez Cudi Dağı gelir; çünkü rivayete göre Nuh’un gemisi tufanın ardından tam da bu dağın üzerine oturmuştu…

Kur’an’da tufanın sona erdiği anı anlatan ayette geminin “Cûdî’nin üzerine oturduğu” söylenir. Bu yüzden İslam geleneğinde Nuh’un gemisinin karaya oturduğu yer olarak Cudi Dağı anılır; Ağrı Dağı’nın da bu şerefe ortak olduğu bilinse de Cudi’nin bu konudaki iddiası asırlardır dillerdedir… İki dağın bu tatlı rekabeti, sanırım Nuh’u pek rahatsız etmezdi.

Cudi, Cizre ovasının üzerinde 2.114 metreye yükselir. Eteklerindeki köylerde tufan sonrasına dair pek çok hikâye anlatılır; rivayete göre gemiden inenler kalan erzaklarını bir araya getirip ilk aşureyi pişirmişlerdi. Muharrem ayında kaynayan aşure kazanlarının bu hikâyeye dayandığı inancı Anadolu’nun dört bir yanında yaşar… Cudi’nin taşlık sırtlarında yaz güneşi kavurucudur; ama doruklarda esen rüzgâr, ovanın sıcağını bir anda unutturur.

Gelin, Cudi’nin eteğinde durup ovaya bakalım. Aşağıda Dicle’nin kıvrımları, uzakta sınırın ötesine uzanan düzlükler, üstümüzde ise tufanın ardından güneşi ilk görenlerden biri olan bir dağın sessizliği… Bütün dünyanın sular altında kaldığını anlatan bir hikâyenin bu kadar kuru ve taşlık bir yamaçta son bulması, tarihin ince esprilerinden biri olsa gerek.

Cudi Dağı’nın sırtları ve Cizre ovasına inen yamaçları bu kez gümüşün üzerinde karaya oturuyor. Nuh’a beşik veren toprak; şimdi bir avuç gümüşte, bir tufanın hatırasını taşıyarak…