Hattuşa Kolyesi

Yaklaşık dört bin yıl önce Kuşşara Kralı Anitta, Hattuş şehrini yerle bir etti ve ardından bir lanet okudu: kendisinden sonra bu şehri yeniden kuran kim olursa olsun, göklerin fırtına tanrısı onu cezalandıracaktı… Peki bu lanete rağmen şehri yeniden kuran çıkmış mıydı?

Çıkmıştı; hem de kendine bu şehrin adını alan bir kral: I. Hattuşili, yani “Hattuşalı”… Lanetin tanrıları kızdırıp kızdırmadığını bilemiyoruz; ama bildiğimiz bir şey var ki Hattuşa yüzyıllar boyunca Hitit İmparatorluğu’nun başkenti oldu ve Anadolu’nun en güçlü devletlerinden birine ev sahipliği yaptı. Görünen o ki tanrılar bu konuda pek de kararlı davranmamış olsa gerek…

Şehrin kalıntıları bugün Boğazkale’nin yanındaki sırtlara yayılır. Kilometrelerce süren surlar, Aslanlı Kapı, Kral Kapı, surların altından geçen Yerkapı tüneli ve Büyük Tapınak… Hemen yakınındaki Yazılıkaya’da ise kayalara işlenmiş tanrıların sessiz geçit töreni hâlâ sürer. 1986’da UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren Hattuşa, taşın ve tarihin en eski buluşma yerlerinden biridir. Yerkapı’nın altından geçen taş tünel bugün hâlâ yürünebilir; binlerce yıl önce askerlerin, rahiplerin geçtiği aynı karanlıkta yürümek insana tuhaf bir ürperti verir.

Buradaki arşivde bulunan kil tabletler arasında dünyanın bilinen ilk yazılı barış antlaşması da vardır: Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Antlaşması… Bu antlaşmanın bir kopyası bugün New York’taki Birleşmiş Milletler binasında asılıdır; yani dünyanın barış umudu, biraz da bu sırtlardan yola çıkmıştır.

Bu kadraj, Hattuşa’nın surlarının dolaştığı sırtları ve çevresindeki vadileri gümüşe taşıyor. Anitta şehri lanetlemişti; ama taşlar, lanetlerden daha uzun yaşadı…