Kop Dağı Kolyesi

“Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur” deriz. Doğrudur; ama insanın insana kavuşması için çoğu zaman bir dağı aşması gerekir. Bayburt ile Erzurum arasındaki Kop Dağı, işte böyle bir dağdır…

Yol, Kop’ta 2.400 metreyi aşan bir geçide tırmanır. Kışın metrelerce kar yağar, tipi yolu kapatır, rüzgâr insanın yüzünü keser; asırlar boyunca kervanlar, yolcular, askerler bu geçitte kışın insafına kaldı. Yaz geldiğinde ise aynı yamaçlar çiçeklerle, yayla sürüleriyle, çobanların sesleriyle dolar; dağın iki yüzü, iki ayrı mevsim gibi birbirinden ayrıdır. Geçidin en yüksek noktasında durduğunuzda, bir yanda Bayburt’un vadileri, öbür yanda Erzurum’a doğru uzanan yüksek yaylalar görünür.

Kop Dağı’nın hafızasında ise ağır bir kış vardır. Birinci Dünya Savaşı’nda, 1916’da Erzurum’un düşmesinin ardından batıya doğru ilerleyen Rus ordusuna karşı Osmanlı askerleri bu geçitte, karın ve soğuğun ortasında uzun süre direndi. Kop Müdafaası diye anılan bu direnişte canını verenler, bugün geçidin yakınındaki şehitlikte yatar; sade mezar taşları, o kışın ne kadar ağır geçtiğini hiçbir söze ihtiyaç duymadan anlatır. Rüzgâr hâlâ aynı sertlikle eser; ama geçitten geçenler çoğu zaman bir an durup o sessizliği selamlar.

Bugün Kop’u aşan yol eskisinden çok daha kolaydır belki; ama dağ, kışın yine kendi kurallarını koyar. Kar yağdığında yolcular geçidin başında durup gökyüzüne bakar; tıpkı asırlar önce buradan geçenler gibi… Kar kalkınca yamaçlar yeniden yeşerir, sürüler döner; dağ her yıl aynı döngüyü sabırla tekrarlar.

Bu kadraj Kop’un geçide tırmanan yamaçlarını ve çevresindeki yüksek sırtları gümüşe işliyor. Dağ dağa kavuşmaz; ama bu dağı aşan yollar, asırlardır insanları birbirine kavuşturuyor…