Batman Kolyesi

Adı bir çizgi roman kahramanıyla aynı olduğu için dünyanın dört bir yanında gülümseyerek anılan bir şehir düşünün… Batman’ı ilk kez duyanların çoğu önce şaşırır, sonra merak eder. Ama bu adın hikâyesi pelerinli kahramanlardan çok daha eskidir; zaten Batman Çayı bu topraklarda akmaya başladığında Gotham diye bir yerden kimsenin haberi yoktu…

Şehir adını, kıyısında kurulduğu Batman Çayı’ndan alır. Eskiden İluh adında küçük bir köy olan bu yer, 1940’ta yakınlardaki Raman Dağı’nda petrol bulunmasıyla bambaşka bir kadere yöneldi. Türkiye’nin ilk ticari petrolünün çıkarıldığı bu topraklarda kısa sürede bir rafineri kuruldu; köy kasabaya, kasaba şehre dönüştü ve 1990’da Batman il oldu… Toprağın altındaki kapkara bir sıvının bir köyü şehre çevirmesi, her gün rastlanan bir hikâye sayılmaz.

Batman sözcüğünün bir zamanlar Anadolu’da bir ağırlık ölçüsünün de adı olduğunu biliyor muydunuz? Eskiler tartıda “bir batman” derken belli bir miktarı anlatırdı; yani bu ad, kahramanlıktan çok önce ölçüyle, hesapla, gündelik hayatla ilgiliydi… Bir petrol şehrine yakışır biçimde, işin başında bir ölçü vardı.

Batman Çayı bir yanda Malabadi Köprüsü’nün kemerinin altından geçer; ilin güneyinde ise Dicle’nin kıyısında Hasankeyf gibi kadim bir yerleşim yer alır. Yani Batman genç bir şehir olsa da çok yaşlı bir toprağın üzerinde durur. Çayın kıyısında durulduğunda bir yanda modern bir şehrin uğultusu, öbür yanda asırlardır aynı yatakta akan bir suyun fısıltısı duyulur…

Batman Çayı’nın kıyıları ve şehrin yayıldığı düzlük bu kez gümüşün üzerinde akıyor. Pelerinli bir kahramana gerek yok; bu şehrin hikâyesi suyun ve toprağın kendisinde…