Marmara Adası Kolyesi

Bir ada, önündeki denize adını verebilir mi? Pek az ada bu şerefe erişmiştir; ama Marmara Adası asırlardır kendi adını bütün bir denize ödünç veriyor… Çünkü Marmara, eski Yunancada mermer anlamına gelen sözcükten türemiştir ve bu adanın bağrı, antik çağdan beri mermerle doludur. Yani denizimizin adı aslında bir taşın adıdır; dalgaların altında bile bir taş ocağının hatırası saklıdır. Bir denizin adını bir taştan alması, doğrusu, pek az yere nasip olmuş bir incelik.

Antik adıyla Prokonnesos’tan çıkarılan beyaz, damarlı mermer, gemilerle Akdeniz’in dört bir yanına taşındı. İstanbul’un sütunlarında, sarayların merdivenlerinde, Ayasofya’nın duvarlarında bu adanın taşı vardır; izini İstanbul’dan Ravenna’ya, İskenderiye’den Roma’ya kadar pek çok yerde sürmek mümkündür. Bir adanın bağrından kopan parçalar, antik dünyanın dört bir yanına dağılmış bir aile gibidir… Adadaki Saraylar köyünün çevresindeki ocaklar bugün bile işler; yarım kalmış lahitler, yontulmaya başlanıp bırakılmış sütunlar, sanki ustaları bir öğle molasına çıkmış da bin yıldır dönmemiş gibi açık havada bekler.

Adanın bir de denize dik inen yamaçları, küçük balıkçı köyleri ve yamaçlara tutunmuş zeytinlikleri var. Taş ocaklarının beyaz yaraları ile ormanların yeşili yan yana durur; ada, bir yandan kendi taşını dünyaya dağıtırken, öbür yandan kendi sessizliğini korumayı bilmiştir… Marmara’nın ortasında, dört bir yanı suyla çevrili bu dağ, asırlardır bir heykeltıraşın atölyesi gibi çalışır. Akşam olup ocakların sesi dindiğinde ise ada, balıkçı teknelerinin sesine ve martıların çığlıklarına kalır.

Denize adını veren ada; dik yamaçları ve kıyılarıyla, şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Asırlardır taşını dünyaya dağıtan ada, bu kez kendi suretini gümüşe bıraktı…