Çankaya & Atakule Kolyesi

Bugün Çankaya denince aklımıza bakanlıklar, elçilikler, gökyüzüne uzanan Atakule gelir. Peki yüz yıl önce aynı sırtlara çıksaydık ne görürdük? Bağlar, bahçeler ve aralarına serpiştirilmiş birkaç taş bağ evi… Başkentin en kalabalık semtlerinden birinin, bir zamanlar üzüm salkımlarının gölgesinde uyukladığını düşünmek bugün pek kolay değil.

1921 yılında bu bağ evlerinden biri, bir zamanlar Kasapyan ailesine ait olan sırttaki köşk, Mustafa Kemal’in evi oldu. Sakarya’nın, Büyük Taarruz’un hazırlıkları bu mütevazı evin odalarında yapıldı; Cumhuriyet ilan edildikten sonra da Çankaya, yeni devletin cumhurbaşkanlığı köşkü oldu. Böylece bir semtin adı bir makamın adıyla özdeşleşti; öyle ki uzun yıllar “Çankaya” dendiğinde bir tepeden çok bir kapıyı, bir kararı, bir tarihi anladık…

Sonra şehir büyüdü; bağlar apartmanlara, patikalar bulvarlara, bağ evleri elçilik konutlarına dönüştü. 1989’da ise sırtın üzerinde Atakule yükseldi. Kimine göre bir kule, kimine göre koca bir şamdan, kimine göre de başkentin pusulası… Ankara’da yolunu kaybeden herkes, er geç ufukta onu arar.

Fakat Çankaya’nın asıl sırrı, bütün bu yapıların altında saklıdır: şehrin güneyinden yükselip kuzeye doğru yamaç yamaç inen o sırtlar. Başkentin yönetim merkezi tesadüfen değil, Ankara’ya tepeden bakabilen bu yükseltilere kurulmuştu; köşkün penceresinden bakan, bütün bir şehri ayaklarının altında görürdü.

Bağ evlerinden kuleye uzanan o sırtlar ve eteklerine yayılan semtler, şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Ve belki bir gün, kulağımızı iyice açarsak, apartmanların arasından bir bağ bekçisinin sesini hâlâ duyabiliriz…