Seyhan Barajı & Adana Kolyesi

Orhan Kemal, ‘Bereketli Topraklar Üzerinde’ romanında, ekmek parası için köylerinden Çukurova’ya inen üç arkadaşın hikâyesini anlatır. Fabrikaların, tarlaların, sıcağın ve umudun hikâyesini… Peki bu toprakları bu kadar bereketli, bu kadar çekici kılan neydi? Cevap, asırlardır dağlardan inip ovaya hayat taşıyan iki nehirde saklı: Seyhan ve Ceyhan.

Seyhan, antik çağın Saros’udur. Toroslar’dan kopardığı toprağı binlerce yıl boyunca ovaya serdi ve Çukurova’yı Anadolu’nun en verimli düzlüklerinden birine dönüştürdü. Adana da bu nehrin kıyısında kuruldu. Rivayete göre şehrin adı, Gök Tanrı Uranos’un oğlu Adanus’tan gelir; aslına bakarsak bir şehrin adını bir tanrı oğluna bağlaması, Çukurova’nın kendine güvenini pek de yansıtmıyor değil… Şehrin içindeki Taşköprü ise Roma’dan beri üzerinden geçilen, dünyanın hâlâ kullanılan en eski köprülerinden biri sayılır.

Ama bereketin bir de öteki yüzü vardı. Seyhan her bahar coşar, taşar, ovayı sular altında bırakırdı. 1950’lerde şehrin kuzeyinde yükselen baraj, nehri dizginledi; taşkınlar yerini sulama kanallarına, kanallar pamuk tarlalarına bıraktı. Ve şehrin kuzeyinde, eskiden nehrin kıvrıldığı vadide, ufka kadar uzanan geniş bir göl belirdi…

Temmuz’da Adana’da gölge arayan bilir ki bu gölün kıyısı pek de boşuna dolmaz. Akşam serinliği çöktüğünde kıyıdaki çay bahçeleri, balıkçılar, bisikletliler ve elbette kebap dumanı… Adana’nın sıcağından şikâyet eden çoktur; ama bu sıcağı bırakıp gidebilen pek azdır. Gölün kıyısında yürüyen biri, bir zamanlar bu vadiden coşkuyla akan nehrin şimdi nasıl uysal bir aynaya dönüştüğünü görünce, suyun da insan gibi zamanla sakinleşebildiğini düşünür.

Baraj gölünün kıvrımlı kıyıları ve Çukurova’nın başkentinin kuzeye doğru yayılan eteği şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Orhan Kemal’in dediği gibi; bereketli topraklar üzerinde…