Yesemek Yüzüğü

Bir heykeltıraşın atölyesine girdiğinizi ve bütün işlerin yarıda bırakıldığını gördüğünüzü düşünün… Tezgâhta yelesi belirmiş ama gövdesi henüz taşın içinde uyuyan bir aslan, yüzü çıkmış ama bedeni çıkmamış bir sfenks, kaba hatlarıyla bekleyen bir dağ tanrısı. Usta sanki bir anlığına dışarı çıkmış ve bir daha dönmemiştir. Peki o “bir an” üç bin yılı aşarsa ne olur? O zaman ortaya Yesemek çıkar… Kurt Dağı’nın yamacındaki bu bazalt tepede yüzlerce heykel hâlâ tamamlanmayı bekler.

Burası Hititlerin açık hava heykel atölyesiydi. Taşçılar yamaçtaki bazalt kayaları yerinde yontar; aslanları, sfenksleri, dağ tanrılarını, kabartmalı kaideleri kabaca biçimlendirir, sonra onları bölgenin saraylarına ve kentlerine göndermek üzere hazırlardı. Bir kısmı yola çıktı; bir kısmı ise ya çatladı, ya ağır geldi, ya da siparişi veren kral fikrini değiştirdi… Bunu bilemiyoruz, ama sonuç ortada: Yesemek, yarım kalmış işlerin belki de en görkemli müzesidir.

Taşların bu sessiz sergisi 1890’da Alman araştırmacı Felix von Luschan’ın dikkatini çekti; asıl kazılar ise 1950’lerin sonunda Bahadır Alkım’ın önderliğinde yapıldı. Bugün yamaçta dolaşırken bir aslanın yalnızca yelesinin, bir sfenksin yalnızca yüzünün belirginleştiğini görürsünüz; sanki taş ile usta arasındaki konuşma yarıda kesilmiş, son cümle hiç söylenmemiştir…

O yarım kalmış cümleye kulak verdiğimizde belki de şunu duyarız: bu heykeller eksik değildir; tam olarak böyle kalmak, başlangıcın kendisini anlatmak için oradadırlar. Çünkü her büyük eserin bir de yarım hali vardır ve o hal, ustanın elinin en çıplak göründüğü andır.

Kurt Dağı’nın bazalt yamacı ve atölyenin oturduğu tepe bu kadrajda gümüşe işleniyor. Usta dışarı çıktı ve dönmedi; ama bıraktığı yarım cümle bize her heykelin içinde bir dağın saklı olduğunu hatırlatmaya devam ediyor…