Mevlana & Konya Kolyesi

“Bişnev în ney çün şikâyet mî-koned / Ez cüdâyîhâ hikâyet mî-koned…” Mesnevi bu beyitle açılır: Dinle, bu ney nasıl şikâyet ediyor, ayrılıkları nasıl anlatıyor… Peki kamışlıktan koparılan bir neyin feryadı nasıl olur da yedi asırdır bir şehrin sesi olur?

Mevlânâ Celâleddin, Belh’ten başlayan uzun bir göçün sonunda ailesiyle birlikte Selçuklu başkenti Konya’ya yerleşmişti. Babası Bahâeddin Veled’in ardından medresede ders veren, saygın bir âlimdi. Ta ki 1244’te Şems-i Tebrîzî ile karşılaşana dek… Bu karşılaşmadan sonra kitaplarının başındaki âlimin yerini semaya duran, şiir söyleyen, ney dinleyen bir âşık aldı. Konya’nın bu değişimi pek de hoş karşılamadığını söylemek herhalde hafif kalır.

17 Aralık 1273’te Mevlânâ bu dünyadan göçtüğünde, ölüm gününe “Şeb-i Arûs”, yani düğün gecesi dendi; çünkü onun için ölüm, sevgiliye kavuşmaktı. Mezarının üzerinde yükselen yeşil kubbe o günden beri şehrin simgesi oldu. Asırlardır dünyanın dört bir yanından gelenler, o kubbenin altında aynı neyin sesini dinliyor…

Şehrin ortasında ise Alâeddin Tepesi yükselir; Selçuklu sultanlarının camisi, sarayının kalıntıları ve eteklerine yayılan şehir… Bir yanda sultanların gücü, öbür yanda bir dervişin aşkı; Konya bu ikisini yan yana taşımayı asırlardır bilir.

Bu kadraj, Alâeddin Tepesi’nden ovaya yayılan şehri ve onu çevreleyen sırtları gümüşe taşıyor. Kamışlıktan koparılan ney nasıl ayrılığı anlatıyorsa, bu gümüş de bir şehrin sesini taşısın diye…