Ahlat Kolyesi

Bir insanın hayatını bir taşa sığdırmak mümkün müdür? Adını, duasını, belki en sevdiği süsü… Ahlat’ın mezar taşları arasında dolaşırken insan bu sorunun cevabını, asırlardır aynı yerde göğe doğru yükselen o ince uzun taşlarda arar. Çünkü burada binlerce insan, adlarını, dualarını ve süslerini taşa emanet edip gitmiş…

Ahlat’ın Selçuklu mezarlığı, Türk-İslam dünyasının en büyük mezarlıklarından biri sayılır. Göğe doğru yükselen ince uzun şahideler, üzerlerinde geometrik desenler, rumiler, yazılar ve iç içe geçmiş düğümler… Her taş sanki başka bir ustanın imzasını taşır. Ahlat taşının kolay işlenen dokusu ustalara bu inceliği işleme fırsatı vermiş; o ustalar da bu fırsatı sonuna kadar kullanmıştı.

Ahlat bir zamanlar bir beyliğin başkentiydi; Ahlatşahlar bu kıyıda hüküm sürdü. Göl kıyısındaki kümbetler, mezar taşları, kale kalıntıları… Hepsi bu küçük kasabanın bir zamanlar ne büyük bir şehir olduğunu fısıldar. Anlatılır ki Alp Arslan da Malazgirt’e yürümeden önce ordusuyla bu topraklardan geçmişti.

Taşa işlenmiş o kabartmalara bakarken bir şeyi fark etmemek pek mümkün değil: bir ömür, bir taşa sığdırılmış. Ahlat’ın ustaları bir insanı anlatmak için taşın yüzeyini oydular, derinleştirdiler, ışıkla gölgeyi konuşturdular… Kabartmanın asırlardır aynı dili konuştuğunu görmek, insanı derin bir tevazuya çağırıyor.

Kadraj kasabayı ve Van Gölü’nün kuzey kıyısını alıyor. Gümüşün üzerinde mezar taşları değil, onları asırlardır taşıyan toprak yükseliyor. İnsanlar gelip geçer; ama bazı kıvrımlar, bazı izler kalır…