Dalyan & Kaunos Yüzüğü

“Yaprakların soyu nasılsa insanların soyu da öyledir” der Homeros, İlyada’da. Rüzgâr yaprakları yere döker, bahar gelince orman yenilerini yeşertir; insan nesilleri de böyle gelir ve gider… Bu dizenin bir gün Kaunos’ta bir şakaya malzeme olacağını ise Homeros herhalde hiç tahmin etmezdi.

Strabon’un aktardığına göre antik çağda Kaunos, bataklıkları yüzünden sıtmasıyla nam salmış bir şehirdi; halkının yüzü de bu yüzden sararıp yeşile çalarmış. Şehre gelen kitharacı Stratonikos, Kaunosluların yüzüne bakıp Homeros’un o dizesini okumuş; Kaunoslular şehirlerini hastalıklı gösterdiği için ona kızınca da iğneyi bir kez daha batırmış: “Ölülerin bile sokaklarda dolaştığı bir şehre nasıl hastalıklı derim?” Antik çağda şehir tanıtımının pek de kolay bir iş olmadığı ortada…

Şakalar bir yana, Kaunos’un asıl imzası kanalın karşısındaki kayalıklara oyulmuş mezarlardır. Tapınak cephesini andıran bu kaya mezarları, asırlardır sazlıkların arasından kıvrılarak denize akan kanala ve üzerinden geçen teknelere bakar. Mitolojiye göre şehrin kurucusu Kaunos, kendisine âşık olan ikiz kardeşi Byblis’ten kaçıp bu kıyıya gelmişti; Byblis’in gözyaşları ise bir pınara dönüşmüştü…

Kanalın denize kavuştuğu yerde İztuzu kumsalı uzanır; yumurtlamak için her yaz geri dönen iribaş deniz kaplumbağalarının, Caretta caretta’ların yuvası… 1980’lerde buraya otel yapılmak istendiğinde, Kaptan June olarak bilinen June Haimoff’un öncülük ettiği mücadele kumsalı kurtarmıştı. Kaplumbağaların teşekkürünü her yaz geri dönerek ettiğini söylemek, sanırım pek de abartı olmaz.

Kaya mezarlarının baktığı kanal, İztuzu kumsalı ve Kaunos’un tepeleri şimdi gümüşe işleniyor. Yaprakların soyu gibi insanların soyu da gelip geçer; ama bu kıyı, her nesli aynı sükûnetle karşılıyor…