Karadeniz Ereğli Kolyesi

Ksenophon, ‘Anabasis’ isimli eserinde yurtlarına dönmeye çalışan on bin Yunan askerinin Karadeniz kıyısındaki yolculuğunu anlatırken Herakleia yakınlarındaki bir burundan söz eder; Herakles’in, anlatılana göre, Kerberos’u getirmek için yeraltı dünyasına indiği burundan… Peki cehennemin kapısı gerçekten Karadeniz Ereğli’de olabilir mi?

Mitolojiye göre Herakles’in on iki görevinin sonuncusu, ölüler diyarının kapısını bekleyen üç başlı köpek Kerberos’u yeryüzüne çıkarmaktı. Antik çağ insanları bu korkunç yolculuğun başladığı yeri, Ereğli’deki mağaralarda aradı. Bugün Cehennemağzı diye anılan bu mağaralar, içindeki serin karanlık ve kayalardan sızan sularla o eski inancı hâlâ bir fısıltı gibi taşır… Rivayete göre Herakles Kerberos’u yeryüzüne sürüklerken, üç başlı köpeğin ağzından yere damlayan köpüklerden zehirli kurtboğan otu bitmişti. Mitoloji en korkunç hikâyelerine bile bir bitki, bir çiçek iliştirmeyi hep bilmiştir; tıpkı bu kıyının kendisi gibi.

Şehrin adı da bu kahramandan gelir: Herakleia Pontike, yani Karadeniz’deki Herakles şehri. Megaralıların kurduğu kent, antik çağda Karadeniz’in en güçlü şehirlerinden biri oldu; adı zamanla dilde yuvarlanıp Ereğli’ye dönüştü… Bu Megaralıların, İstanbul’u kuran Byzas’ın hemşehrileri olması da tarihin küçük tesadüflerinden biri olsa gerek.

Bugün Ereğli bir yanıyla liman, bir yanıyla sanayi şehri; kale tepesinden bakıldığında hem gemileri hem de tarihin katmanlarını aynı anda görmek mümkündür. Deniz, kale, mağara ve fabrika bacaları… Kadim bir efsane ile bugünün emeği, aynı kıyıda omuz omuza yaşar. Geçmiş ile bugün burada birbirine hiç yabancı değildir.

Kale tepesi, liman ve mağaraların saklandığı kıyı sırtları şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Cehennemin kapısı belki de buradaydı; ama kapının önündeki manzara, düpedüz cennetten bir parça…