Urla & Karantina Adası Kolyesi

“Her şeyde her şeyden bir pay vardır” der Klazomenaili Anaksagoras. Evrenin bir karışım olduğunu, en küçük parçanın bile bütünün izini taşıdığını söyleyen bu filozof, tam da burada, bugünkü Urla’nın kıyısındaki Klazomenai’de doğmuştu… Belki de bir yerin bütün hikâyesini küçücük bir parçaya sığdırmanın mümkün olduğunu ilk düşünen oydu.

Anaksagoras sonradan Atina’ya gitti, Perikles’e hocalık etti; fakat güneşin bir tanrı değil, Mora Yarımadası’ndan bile büyük, kızgın bir taş olduğunu söyleyince başı derde girdi. Dinsizlikle suçlanıp Atina’yı terk etmek zorunda kaldı. Bugün güneş konusunda kimin haklı olduğunu biliyoruz; ama o günlerde haklı olmanın pek de işe yaramadığı anlaşılıyor…

Klazomenai’nin toprağı ise filozoflardan çok zeytinleriyle konuşur. Arkeologlar burada antik dünyanın en eski zeytinyağı işliklerinden birini gün yüzüne çıkardı; yani Urla’da zeytin, iki buçuk bin yılı aşkın bir süredir aynı sabırla sıkılıyor. Rivayete göre Büyük İskender, şehrin bir kısmının kurulduğu adacığı karaya bağlamak için denize bir yol yaptırmıştı. Karşıda ise 19. yüzyılda salgınlara karşı kurulan istasyonuyla adını alan Karantina Adası durur; uzaklardan gelen gemilerin yolcuları bir zamanlar şehre girmeden önce burada beklerdi…

Bugün Urla’nın bağ yolunda asma sıraları tepelere tırmanırken, İskele’de balıkçılar ağlarını onarırken, insan Anaksagoras’ın sözünü bir kez daha düşünür: her şeyde her şeyden bir pay vardır… Asma yaprağı, zeytin dalı, balık ağı; hepsi aynı kıyının farklı cümleleridir.

Bu kadraj; İskele’nin kıyısını, Karantina Adası’nı ve Klazomenai’nin uzandığı körfezi gümüşe taşıyor. Küçücük bir parçada bir yerin bütün hikâyesi… Anaksagoras buna hiç şaşırmazdı herhalde.